Πλαφόν σε καύσιμα και τρόφιμα: Ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν – Πότε θα δούμε μειώσεις τιμών

Η αγορά μπαίνει ξανά σε καθεστώς αυστηρού ελέγχου, καθώς η κυβέρνηση επαναφέρει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για καύσιμα και βασικά αγαθά. Το μέτρο ενεργοποιείται μέσω Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, που δημοσιεύτηκε λίγο μετά τα μεσάνυχτα  και θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2026, με στόχο να αποτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας σε μια περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας και πιέσεων στις τιμές.

Οι επιχειρήσεις, ωστόσο, προσπαθούν ήδη να αποκωδικοποιήσουν τις λεπτομέρειες του νέου καθεστώτος. Από το πρωί της επόμενης ημέρας των ανακοινώσεων, διοικήσεις και λογιστήρια βρίσκονται σε πλήρη κινητοποίηση, εξετάζοντας πώς επηρεάζονται τα περιθώρια κέρδους τους και ποιες αλλαγές πρέπει να γίνουν στα τιμολόγια.

Το μεγάλο ερώτημα που προκύπτει είναι αν θα υπάρξουν μειώσεις τιμών τις επόμενες ημέρες. Το ενδεχόμενο δεν αποκλείεται, ειδικά για εταιρείες που στο παρελθόν αύξησαν όχι μόνο το κόστος αλλά και το περιθώριο κέρδους τους.

Πώς θα λειτουργήσει το νέο πλαφόν

Το νέο καθεστώς διαφοροποιείται σε σχέση με το προηγούμενο, καθώς το ανώτατο επιτρεπόμενο μεικτό περιθώριο κέρδους δεν θα υπολογίζεται πλέον με βάση συγκεκριμένη ημερομηνία, αλλά με βάση τον μέσο όρο του 2025.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση – από τη βιομηχανία και το χονδρεμπόριο μέχρι τα σούπερ μάρκετ – δεν θα μπορεί να πουλά προϊόντα πρώτης ανάγκης με μεγαλύτερο ποσοστό μεικτού περιθωρίου κέρδους ανά κωδικό από αυτό που είχε κατά μέσο όρο το προηγούμενο έτος.

Στα καύσιμα, το πλαφόν είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο:

• Οι εταιρείες εμπορίας δεν θα μπορούν να έχουν περιθώριο μεγαλύτερο από 5 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο πάνω από την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια.
• Τα πρατήρια δεν θα μπορούν να προσθέτουν πάνω από 12 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο στην τιμή αγοράς τους.

Από το μέτρο εξαιρούνται το πετρέλαιο θέρμανσης  , η βενζίνη 100 οκτανίων και το υγραέριο.

Τα πρόστιμα για παραβάσεις μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 5 εκατ. ευρώ, ενώ οι έλεγχοι θα καλύπτουν ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Οι χαμένοι και οι κερδισμένοι του μέτρου

Στην αγορά ήδη σχηματίζεται μια σαφής εικόνα για το ποιοι ευνοούνται και ποιοι πιέζονται από το νέο πλαφόν.

Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, οι επιχειρήσεις που είχαν ήδη προχωρήσει σε ανατιμήσεις στις αρχές του έτους βρίσκονται σε πιο πλεονεκτική θέση. Αντίθετα, όσοι κράτησαν συγκρατημένες τιμές ενδέχεται τώρα να βρεθούν σε δυσκολότερη θέση, καθώς δεν έχουν περιθώρια να προσαρμόσουν τα περιθώρια κέρδους τους.

Παράλληλα, η ΠΝΠ δεν απαγορεύει πλήρως τις αυξήσεις τιμών. Αν αυξηθεί το κόστος παραγωγής – για παράδειγμα λόγω ενέργειας ή πρώτων υλών – οι επιχειρήσεις μπορούν να μετακυλίσουν το επιπλέον κόστος στον καταναλωτή. Αυτό που δεν επιτρέπεται είναι η αύξηση της μικτής κερδοφορίας ανά προϊόν.

Το «αγκάθι» των προσφορών

Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία της ρύθμισης για τις επιχειρήσεις αφορά τον μηχανισμό των προσφορών. Αν μια εταιρεία προχωρήσει σε ανατίμηση προϊόντος, τότε δεν θα μπορεί να χρησιμοποιήσει επικοινωνιακά τον μηχανισμό των προσφορών για το συγκεκριμένο προϊόν.

Αυτό δημιουργεί σοβαρούς περιορισμούς κυρίως στους προμηθευτές των σούπερ μάρκετ, οι οποίοι συχνά χρησιμοποιούν προσφορές για να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους στα ράφια.

Σε πολλές περιπτώσεις, η μόνη επιλογή για τις εταιρείες είναι να απορροφήσουν μέρος του κόστους, ελπίζοντας ότι το μέτρο θα παραμείνει προσωρινό.

Θα υπάρξουν μειώσεις τιμών;

Το νέο πλαίσιο μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε διορθώσεις τιμών. Εάν κάποια επιχείρηση αύξησε στο παρελθόν τόσο το κόστος όσο και το περιθώριο κέρδους της, τότε υποχρεώνεται να προχωρήσει σε μειώσεις για να επανέλθει στα επίπεδα του 2025.

Πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι τις πρώτες ημέρες εφαρμογής ίσως υπάρξει μια άτυπη περίοδος προσαρμογής. Ωστόσο, από την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ξεκινήσουν εντατικοί έλεγχοι από τις αρμόδιες αρχές.

«Για δύο ή τρεις ημέρες μπορεί να υπάρξει μια σχετική επιείκεια, όμως στη συνέχεια οι έλεγχοι θα είναι αυστηροί και δεν θα υπάρχει περιθώριο μη συμμόρφωσης», σημειώνουν στελέχη της αγοράς.

Αντιδράσεις από επιχειρήσεις και κλάδους

Οι αντιδράσεις της αγοράς είναι μικτές. Από τη μία πλευρά, θεσμικοί φορείς θεωρούν ότι το μέτρο λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε φαινόμενα αισχροκέρδειας σε περιόδους διεθνούς αναταραχής.  Από την άλλη, αρκετοί κλάδοι προειδοποιούν για στρεβλώσεις.

Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας σημειώνει ότι ο κλάδος λειτουργεί ανταγωνιστικά ακόμη και χωρίς πλαφόν, επισημαίνοντας ότι ο μέσος πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ το 2025 διαμορφώθηκε στο 1,29%, παρά την κατάργηση του προηγούμενου μέτρου.

Αντίθετα, επιχειρήσεις σε κλάδους με ήδη συμπιεσμένα περιθώρια – όπως η αγορά καφέ – προειδοποιούν ότι το νέο πλαφόν μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε λουκέτα μικρότερων επιχειρήσεων.

Παρόμοια είναι και η αντίδραση των πρατηριούχων, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το βασικό πρόβλημα στις τιμές καυσίμων δεν είναι τα περιθώρια κέρδους αλλά οι υψηλοί φόροι.

Το στοίχημα της τρίμηνης διάρκειας

Στην αγορά υπάρχει μια κοινή προσδοκία: το μέτρο να παραμείνει αυστηρά προσωρινό. Οι επιχειρήσεις ζητούν να τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα των τριών μηνών που έχει ανακοινωθεί, χωρίς παράταση. Όπως λένε χαρακτηριστικά στελέχη της αγοράς, το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις επιχειρήσεις δεν είναι τόσο το ίδιο το μέτρο όσο η πιθανότητα να μετατραπεί σε μόνιμο εργαλείο παρέμβασης στην αγορά.